8

طرحواره های ذهنی

چرا کودک، پرخاشگر، منزوی، مضطرب، افسرده و یا مغرور می‌شود؟ یکی از دلایل، ساختارهای ذهنی است. به‌احتمال در مورد ساختارها، طرح‌واره‌ها و یا الگوهای ذهنی شنیده‌اید. انسان موجودی است که از بدو تولد توسط حواس خود (بینایی، شنوایی، لامسه و چشایی) اطلاعات را گردآوری می‌کند. به دیگر بیان انسان از دوران کودکی از تمام حواس برای یادگیری استفاده می‌کند. او می‌بیند که ما با یکدیگر (همسر، برادر و یا خواهر بزرگ‌تر، و یا همسایه) چگونه برخورد می‌کنیم و از ما الگو می‌گیرد. این یادگیری را در ذهن خود ذخیره می‌کند. برخی از یادگیری‌های دیگر او بر پایه تجربه است. برای نمونه او از طریق لمس کردن می‌تواند یاد بگیرد که هر آنچه را دوست دارد باید در میان دست‌های خود نگه دارد، یعنی باید در تملک خود درآورد. این موارد را می‌توان یادگیری اولیه دانست.

در مقابل، یادگیری اولیه، یادگیری‌های ثانویه نیز وجود دارد، که در ساخت شخصیت تأثیرگذار هستند. اگر او شاهدِ بگومگو والدین باشد و در شرایط مشابه اگر اختلافی با کسی پیدا کند، شروع به دادوفریاد می‌کند. یعنی، به آنچه دیده و در ذهن او نقش بسته، عمل می‌کند. این واکنش و رفتار، رفتار الگو گرفته‌شده است. اگر این رفتار برای او پیروزی به دنبال داشته باشد، او می‌آموزد که هرکجا پرخاشگری کند، می‌تواند به آنچه می‌خواهد برسد (یعنی یادگیری ثانویه). این یادگیری نیز در ذهن او می‌نشیند و در اثر تکرار تبدیل به یک باور می‌شود. معیاری که این باور بر آن استوار است می‌تواند یکی از نگرش‌های زیر باشد: «اگر داد نزنم، نمی‌توانم حقم را بگیرم»، «اگر کتک نزنم، می‌گویند ضعیف است و مرا دست‌کم می‌گیرند»، و مانند آن. این ساختارهای ذهنی همواره مشوق فرد در تکرار و پیروی از باور ناسالم خود است. اگر طرح‌واره‌های و یا معیارهای نادرست برای زندگی، در کودکی اصلاح نشود، براثر تکرار تبدیل به عادت و باور می‌شود و تغییر آن‌ها خیلی مشکل خواهد بود. برای نهادینه کردن باورهای سالم و ساختارهای ذهنی منطقی در کودکان، ضروری است که الگوهای رفتاری مناسبی برای آن‌ها باشیم، یعنی ساختارهای اولیه مناسبی در اختیار آن‌ها قرار دهیم. داستان‌های مناسب می‌توانند بستری برای شناخت بنیان‌های فکری و معیارهای درست برای تصمیم‌گیری در اختیار قرار دهند.

در ادامه، چند عنوان از داستان‌های مرتبط با طرح‌واره‌های ذهنی آورده‌ شده است. با انتخاب هر عنوان می‌توانید به خلاصه آن، بحث و گفت‌وگوهایی درباره چگونگی استفاده از داستان و پرسش‌هایی درباره محتوای آن دسترسی داشته باشید.

در ادامه، چند داستانی که به مهارت کنترل و مدیریت پرخاشگری در کودکان توجه دارد آورده شده است. با انتخاب هر عنوان از کتاب‌ها، می توانید به خلاصه داستان، بحث و گفت‌وگوهایی درباره چگونگی استفاده از داستان و پرسشهایی درباره محتوای آن دسترسی داشته باشید.


یاسمن و یادگاری
یاسمن و یادگاری
نویسنده: ناصر یوسفی
تصویرگر: محسن حسن پور
ناشر: افق، کتاب‌های فندق، 1376
گروه سنی: 6-9 سال
توصیف و تحلیل داستان
گلدان خالی
گلدان خالی

نویسنده و تصویرگر: دمی؛ مترجم: نورا حق‌پرست
ناشر: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، 1375.
گروه سنی: 7 -12 سال

توصیف و تحلیل داستان

شبکه های اجتماعی

telegram

instagram

google

تماس با ما

تلفن: 05138925014      همراه: 09150708580

ایمیل: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

upsite