header702

کتاب‌درمانی چیست؟

به زبانی ساده، بهره‌گیری از محتوای کتاب‌ها برای حل مشکلات را کتاب‌درمانی گویند. کتاب‌درمانی روشی است که از محتوا و داستان برای کاهش مشکلات فکری و روانی بهره می‌گیرد. درواقع، کتاب‌درمانی تعامل بین خواننده با شخصیت و ماجراهای داستان است تا از آن طریق، به درک بهتر مشکل، قضاوت دربارۀ شخصیت، تفکر، احساس و عمل او و نیز شناخت خود بپردازد و دربارۀ تغییر تصمیم بگیرد. بنابراین به گفتۀ شکتمن و اُر (Shechtman & Or, 1996) کتاب‌درمانی مداخلۀ غیرمستقیم متن در کمک به رشد شخصیتی انسان است.

 

فرایند اثربخشی کتاب‌درمانی

برای آنکه کودک و نوجوان با خواندن یک داستان، با آن همراه شوند و تلخی‌ها، ناکامی‌ها، سختی‌ها و موفقیت‌های شخصیت داستان را تجربه کنند، سه مرحله زیر را باید طی کنند:

1. همانندسازی

در طول مطالعۀ داستان، اگر کودک و نوجوان بین تجربه‌ها و مشکلات خودشان با شخصیت داستان شباهتی کشف ‌کنند توجه آنها جلب شده، آنها ارتباط بهتری با محتوای داستان برقرار می‌کنند. شکل‌گیری چنین ارتباطی، انگیزۀ آنها را برای خواندن افزایش می‌دهد و موجب می‌شود تمرکز بیشتری بر محتوا داشته باشند. کودک و نوجوان در صورتی می‌توانند، این مرحله را به‌خوبی  طی کنند که بین محتوای داستان و تجربه‌ها و نیازهای آنها رابطه برقرار شود یا به‌بیان‌دیگر، بین محتوای داستان و نیازهای آنها تناسب وجود داشته باشد. انتخاب درست داستان یا معرفی داستانی متناسب با مشکلات و سن کودک و نوجوان امکان همانند‌سازی را برای آنها بهتر فراهم می‌کند.

انتخاب کتاب مناسب برای کتاب‌درمانی

پیشتر اشاره شد، اگر داستان مناسب باشد، کودک و نوجوان می‌توانند با شخصیت داستان احساس نزدیکی کنند، دربارۀ موقعیتی که شخصیت داستان در آن قرار دارد، بیندیشند و راه‌حل مناسب را برای رفع مشکل یا بهبود موقعیت خود بیابند. ازاین‌رو، انتخاب کتاب مناسب، یکی از پیش‌شرط‌های مهم در اثربخشی کتاب‌درمانی است. کتاب مناسب می‌تواند، چند ویژگی زیر را داشته باشد:

 

فعالیت‌های کتاب‌درمانی

همان‌طورکه پیشتر اشاره شد، انتظار می‌رود، نتیجۀ ‌خواندن داستان ، تحول و رشد فردی باشد. به‌احتمال کسانی را می‌شناسید که بسیار کتاب می‌خوانند؛ ولی با مشکلات بسیاری در زندگی روبه‌رو هستند. این افراد مهارت‌های فکری لازم را ندارند یا آگاهی لازم در چگونگی بکار گیری آنها در فرایند مطالعه را ندارند تا بتوانند مراحل سه‌گانۀ همانندسازی، پالایش و بینش را به‌خوبی طی کنند. ازاین‌رو، همان طور که پیشتر اشاره شد، لازم است تا مهارت‌های فکری به کودک و نوجوان آموزش داده شود. باتوجه‌به‌اینکه خواندن داستان فعالیتی داوطلبانه و لذت‌بخش است، بهتر است، آموزش چنین مهارت‌هایی همراه با خواندن داستان انجام شود.

مراحل اجرای کتاب‌درمانی

برای اینکه بتوان کتاب‌درمانی را به‌صورت موفقی اجرا کرد، چند مرحله توسط صاحب‌نظران این حوزه تجربه و معرفی‌شده است (Gladding & Gladding, 1991; Prater, Johnstun, Dyches, & Johnstun, 2006؛ پریرخ و ناصری، 1390). مراحل زیر برگرفته از این تجربه‌ها و نیز تجربه‌های نگارنده‌ها است.

شبکه های اجتماعی

telegram

instagram

google

تماس با ما

نشانی: مشهد، خیابان پیروزی، بعد از پیروزی ۵۰/۱ (روبروی پیروزی 49)، ساختمان ۱۳۴, طبقه همکف, واحد ۳

تلفن: 05138925014      همراه: 09150708580

ایمیل: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

upsite